حکم گمراه‌کننده دودو: عوامل مشترک و اختصاصی چه میزان از واریانس پیامد درمان را تبیین می‌کنند؟
برگزار شده

حکم گمراه‌کننده دودو: عوامل مشترک و اختصاصی چه میزان از واریانس پیامد درمان را تبیین می‌کنند؟

DOI

توضیحات رویداد

آیا واقعاً می‌توان نتیجه گرفت که عوامل مشترک (Common Factors) سهم بسیار بیشتری از تغییرات حاصل از روان‌درمانی را نسبت به عوامل اختصاصی (Specific Factors) توضیح می‌دهند؟ «حکم پرنده دودو» (Dodo Bird Verdict) یکی از بحث‌های شناخته‌شده در پژوهش روان‌درمانی است که بر اساس آن، با وجود تفاوت میان رویکردهای مختلف، اثربخشی آنها در بسیاری از مطالعات تفاوت چشمگیری ندارد و بخش قابل‌توجهی از تغییرات درمانی به عوامل مشترک نسبت داده می‌شود. در ادبیات موجود، معمولاً سهم عوامل مشترک حدود ۳۰ تا ۷۰ درصد و عوامل اختصاصی حدود ۵ تا ۱۵ درصد از واریانس پیامد درمان گزارش شده است. اما مقاله حاضر یک پرسش مهم‌تر را مطرح می‌کند: آیا اساساً می‌توان عوامل مشترک و اختصاصی را به‌عنوان متغیرهایی مستقل از یکدیگر در نظر گرفت؟ نویسندگان با انجام یک مرور نظام‌مند ادبیات پژوهش نشان می‌دهند که میان این دو دسته از عوامل رابطه و همبستگی وجود دارد. بنابراین، استفاده از مدل‌های آماری کلاسیک، به‌ویژه مدل‌های مبتنی بر ANOVA که این عوامل را به‌عنوان پیش‌بین‌های مستقل در نظر می‌گیرند، می‌تواند از نظر آماری و مفهومی مسئله‌دار باشد. از این منظر، مقاله صرفاً در پی دفاع از «عوامل مشترک» یا «عوامل اختصاصی» نیست؛ بلکه خودِ چارچوبی را که بر اساس آن سهم این عوامل در outcome برآورد می‌شود مورد پرسش قرار می‌دهد. در این ژورنال کلاب، مقاله را از منظر روش‌شناسی پژوهش روان‌درمانی، مفهوم outcome variance، رابطه میان common و specific factors و پیامدهای استفاده از مدل‌های آماری سنتی بررسی خواهیم کرد و به این پرسش خواهیم پرداخت که: اگر عوامل مشترک و اختصاصی مستقل از یکدیگر نباشند، آیا هنوز می‌توان با اطمینان از «سهم» هرکدام در تغییر درمانی صحبت کرد؟ این مقاله برای پژوهشگران، اعضای هیئت علمی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و متخصصانی که به علم روان‌درمانی، process–outcome research و مبانی روش‌شناختی مقایسه اثربخشی رویکردهای درمانی علاقه‌مند هستند، می‌تواند بحث‌برانگیز و قابل تأمل باشد.

مقاله(های) مورد بحث

The misleading Dodo Bird verdict. How much of the outcome variance is explained by common and specific factors?

de Felice, G., Giuliani, A., Halfon, S., Andreassi, S., Paoloni, G., & Orsucci, F. F. (2019). The misleading Dodo Bird verdict: How much of the outcome variance is explained by common and specific factors? New Ideas in Psychology, 54, 50–55. https://doi.org/10.1016/j.newideapsych.2019.01.006

میزبانان این رویداد

گروه Persian RFT
گروه Persian RFT

Persian RFT یک جامعه آموزشی تخصصی برای فارسی‌زبانان در حوزه علوم رفتاری بافتاری (CBS) است که با برگزاری نشست‌های علمی و ایجاد فرصت‌های یادگیری، به ارتقای دانش تخصصی متخصصان فارسی‌زبان کمک می‌کند.

روانشناسی یکپارچه سایمد
روانشناسی یکپارچه سایمد

روانشناسی یکپارچه سایمد مجموعه‌ای تخصصی با تمرکز بر یکپارچه‌سازی دانش و روش‌های مختلف روان‌درمانی بر پایه علوم زیربنایی روان، از جمله علوم اعصاب، شناخت، هیجان و رفتار، با هدف ایجاد نگاهی منسجم‌تر به نظریه‌ها و مداخلات روان‌شناختی است.

اطلاعات برگزاری

تاریخ و ساعت
پنجشنبه، ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۰۹/۰۳) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)
هزینه شرکت
رایگان
مناسب برای
متخصصان حوزه سلامت رواندانشجویان روانشناسی
نمونه گواهی

دریافت گواهی

دریافت گواهی

حمایت از این رویداد

با حمایت مالی از Persian RFT، به تداوم برگزاری این رویدادها کمک کنید.

حمایت از این رویداد

مشاهده ویدیوی رویداد

مشاهده ویدیو در پنجره جدید

شنیدن پادکست رویداد

دانلود پادکست

مقالات مرتبط

وضعیت تجربی مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی: مرور نظام‌مند ۴۴ فراتحلیل حاصل از کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌سازی‌شده

Simon B. Goldberg, Kevin M. Riordan, Shufang Sun, Richard J. Davidson

Perspectives on Psychological Science

این مقاله مرجع و نظام‌مند به قلم سایمون گلدبرگ، ریچارد دیویدسون و همکاران، به ارزیابی همه‌جانبه و روش‌مند پایه‌های تجربی مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی (MBIs) پرداخته است. در طول دو دهه گذشته، مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی نظیر…

ادامه مطلب DOI/منبع

مواظب هیجان رسانه‌ای باشید: ارزیابی نقادانه و دستور کار تجویزی برای پژوهش بر روی ذهن‌آگاهی و مراقبه

Nicholas T. Van Dam, Marieke K. van Vugt, David R. Vago, Laura Schmalzl, Clifford D. Saron, Andrew Olendzki, Ted Meissner, Sara W. Lazar, Catherine E. Kerr, Jolie Gorchov, Kieran C. R. Fox, Brent A. Field, Willoughby B. Britton, Julie A. Brefczynski-Lewis, David E. Meyer

Perspectives on Psychological Science

این مقاله مفصل و چشمگیر به قلم نیکولاس ون دام و ۱۵ پژوهشگر برجسته حوزه علوم شناختی، عصب‌پژوهی و روان‌شناسی بالینی، ارزیابی نقادانه و آسیب‌شناختی جامعی از موج گسترده هیجانات رسانه‌ای و ادعاهای علمی درباره ذهن‌آگاهی ارائه …

ادامه مطلب DOI/منبع

آیا ذهن‌آگاهی می‌تواند بیش از حدِ مطلوب باشد؟ ارزش یک راه میانه

Willoughby B. Britton

Current Opinion in Psychology

این مقاله مروری و مفهومی به قلم ویلیوبی بریتون به یکی از موضوعات بسیار بنیادی اما مغفول‌مانده در روان‌شناسی و مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی می‌پردازد. در ادبیات روان‌شناسی، این اصل شناخته‌شده وجود دارد که پدیده‌های مثبت روا…

ادامه مطلب DOI/منبع

رابطه بین نظریه چارچوب های ارتباطی و اصطلاحات سطح میانی در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد ACT

Yvonne Barnes-Holmes, Ian Hussey, Ciara McEnteggart, Dermot Barnes-Holmes, Mairéad Foody

The Wiley Handbook of Contextual Behavioral Science

این فصل بنیادین به قلم ایوون بارنز-هولمز و همکارانش به واکاوی علمی و نقادانه رابطه میان مفاهیم پایه علوم رفتاری، نظریه چارچوب های رابطه ای (RFT) و اصطلاحات سطح متوسط در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) می پردازد. نویسند…

ادامه مطلب DOI/منبع

از آزاردهنده به سمت ولع‌آور/اشتهاآور: تحلیل مفهومی رفتاری شفقت

Hannah Kaplan-Reimer, Megan Duffy Cassella, Melanie R. Schanke, Stephanie L. Lin, Wesley Malvini, Natasha Marroquin, Hunter Sudduth, Vanessa B. Del Águila Vargas, Brad Parfait, Troy DuFrene, Emily K. Sandoz

Behavior Analysis in Practice

این مقاله مفهومی و بنیادی نوشته هانا کاپلان-رایمر و همکاران، تلاشی روش‌مند برای ارائه یک تعریف کارکردی و رفتارشناختی از سازه «شفقت» در حوزه تحلیل رفتار کاربردی (ABA) و علوم رفتاری بافتاری است. اگرچه کاربست ABA ذاتاً رویک…

ادامه مطلب DOI/منبع

تکنیک‌های گسلش شناختی بر افکار خودارجاعی در پژوهش‌های آزمایشی آزمایشگاهی: فراتحلیل بروندادهای باورپذیری و ناراحتی

Annalisa Oppo, Lilian Pasquini, Alberto Misitano, Alice Savoia, Giovambattista Presti

Journal of Contextual Behavioral Science

این مقاله فراتحلیل پیشرو و نظام‌مند نوشته آنالیزا اوپو و همکارانش به بررسی دقیق اثرات کارکردی تکنیک‌های گسلش شناختی بر افکار منفی خودارجاعی در شرایط کنترل‌شده آزمایشگاهی می‌پردازد. اگرچه گسلش شناختی یکی از شش فرایند محور…

ادامه مطلب DOI/منبع

سایر رویدادهای برگزار شده

آیا درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) با مداخله "خود" (SELF) می تواند بر سلامت روان اثر گذارد؟
۲۳ آبان ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۱۱/۱۴) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)

آیا درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) با مداخله "خود" (SELF) می تواند بر سلامت روان اثر گذارد؟

رویکرد درمانی پذیرش و تعهد‎ (Acceptance and Commitment Therapy; ACT)‎، با تأکید بر مفهوم انعطاف‌پذیری ‏روان‌شن…

ارائه‌دهندگان: همتا کلهر (پژوهشگر و رواندرمانگر)
پیش‌فرض‌های فلسفی در «سه موج» درمان شناختی–رفتاری: این پیش‌فرض‌ها تا چه اندازه با یکدیگر سازگارند؟
۱۲ مهر ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۱۰/۰۴) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)

پیش‌فرض‌های فلسفی در «سه موج» درمان شناختی–رفتاری: این پیش‌فرض‌ها تا چه اندازه با یکدیگر سازگارند؟

نویسنده: Carlos Carona (کارلوس کارونا) سال انتشار: ۲۰۲۳ (انتشار آنلاین در سال ۲۰۲۲) مجله: BJPsych Advances، جل…

ارائه‌دهندگان: علی غیاثوند (کارشناسی روانشناسی)
مفهوم‌پردازی مراجع بر اساس درمان مبتنی بر فرایند Process-Based Therapy
۲۱ شهریور ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۰۹/۱۲) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)

مفهوم‌پردازی مراجع بر اساس درمان مبتنی بر فرایند Process-Based Therapy

مقاله علمی با عنوان «رویکردی مبتنی بر فرآیند به رفتاردرمانی شناختی: توصیف یک مورد بالینی مبتنی بر نظریه» (A pr…

ارائه‌دهندگان: سهیل اشراق‌نیا (رواندرمانگر، پژوهشگر و کارآفرین)
نظریه‌ی چارچوب ارتباطی در عمل بالینی: سه راهبرد بنیادین برای فهم و درمان رنج انسانی
۴ شهریور ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۰۸/۲۶) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)

نظریه‌ی چارچوب ارتباطی در عمل بالینی: سه راهبرد بنیادین برای فهم و درمان رنج انسانی

این مقاله از آن دسته متونی است که برای درمانگر ACT صرفاً یک بحث نظری درباره RFT نیست؛ بلکه تلاش می‌کند فاصله م…

ارائه‌دهندگان: حسین سعیدی (رواندرمانگر RFT و مدرس دانشگاه)، آیدا انصاری (روانشناس و رواندرمانگر)، آرزو غفاری (روانشناس بالینی)، شهرام حاجی رضایی (روانشناس بالینی و رواندرمانگر)
ارزش‌ها و فرهنگ علمیِ تحلیل رفتار (جلسه‌ی دوم)
۲۶ مرداد ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۰۸/۱۷) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)

ارزش‌ها و فرهنگ علمیِ تحلیل رفتار (جلسه‌ی دوم)

مقاله «ارزش‌ها و فرهنگ علمی تحلیل رفتار» به یکی از پرسش‌های بنیادی در تحلیل رفتار می‌پردازد: ارزش‌ها چه جایگاه…

ارائه‌دهندگان: ادیب محرری (ارشد روانشناسی بالینی)
ارزش‌ها و فرهنگ علمیِ تحلیل رفتار (جلسه‌ی اول)
۱۹ مرداد ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۰۸/۱۰) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)

ارزش‌ها و فرهنگ علمیِ تحلیل رفتار (جلسه‌ی اول)

مقاله «ارزش‌ها و فرهنگ علمی تحلیل رفتار» به یکی از پرسش‌های بنیادی در تحلیل رفتار می‌پردازد: ارزش‌ها چه جایگاه…

ارائه‌دهندگان: ادیب محرری (ارشد روانشناسی بالینی)
پاسخ استیون هیز به انتقادات ویلیام اداناهیو  از  ACT, RFT و FC
۱ آذر ۱۴۰۴ (۲۰۲۵/۱۱/۲۲)

پاسخ استیون هیز به انتقادات ویلیام اداناهیو از ACT, RFT و FC

در این رویداد به تحلیل پاسخ‌های استیون هیز به نقدهای مطروحه خواهیم پرداخت

ارائه‌دهندگان: لیلا اکبرپور (ارشد روانشناسی شخصیت)
جایگاه علمی درمان پذیرش و تعهد (ACT) جلسه‌ی دوم
۲۹ مهر ۱۴۰۴ (۲۰۲۵/۱۰/۲۱)

جایگاه علمی درمان پذیرش و تعهد (ACT) جلسه‌ی دوم

این رویداد به بررسی نقد‌های وارده بر هر سه سطح CBS از جمله فلسفه بافتارگرایی کارکردی، نظریه چارچوب ارتباطی و د…

ارائه‌دهندگان: علی ولیزاده، مقطع ارشد روانشناسی بالینی
جایگاه علمی درمان پذیرش و تعهد (ACT)
۱۷ مهر ۱۴۰۴ (۲۰۲۵/۱۰/۰۹)

جایگاه علمی درمان پذیرش و تعهد (ACT)

مشکلات مفهومی، روانسنجی، روش شناختی و ارزشی در درمان پذیرش و تعهد (ACT)

ارائه‌دهندگان: علی ولیزاده، (ارشد روانشناسی بالینی)
عادی