ابعاد پذیرش: ایجاد یک درک مفهومی مشترک

Aspects of acceptance: building a shared conceptual understanding

Michael D. Mrazek, Bailey R. Dow, Justine Richelle, Alexander M. Pasch, Nathan Godderis, Talia A. Pamensky, Bryce A. Rutila and Alissa J. Mrazek Frontiers in Psychology
DOI
چکیده

بسیاری از متخصصان، دانشمندان و درمانگران به ارزش پاسخ‌دهی به دشواری‌های زندگی از طریق پذیرش تجارب آن‌گونه که هست، اشاره کرده‌اند. حجم رو به رشدی از پژوهش‌ها نیز نشان می‌دهد که پذیرش به مقابله مؤثر با ناگواری‌ها، کاهش استرس و بهبود بهزیستی هیجانی کمک می‌کند. با این حال، در ادبیات علمی اجماع کمی درباره معنای پذیرش یا نحوه اندازه‌گیری آن وجود دارد. این امر یکپارچه‌سازی پژوهش‌های تجربی درباره پذیرش در قالب یک درک علمی منسجم را تقریباً غیرممکن می‌سازد. هدف ما در این مقاله، شفاف‌سازی چهار بعد پذیرش است که معمولاً در پژوهش‌ها به آن‌ها ارجاع داده می‌شود: اذعان، اجازه دادن، عدم قضاوت و عدم دلبستگی. ما یک تعریف مشخص از پذیرش یا مجموعه‌ای از ابعاد ترجیحی که حتماً باید در چارچوب‌های آینده گنجانده شوند ارائه نمی‌کنیم؛ بلکه واژگانی فرآهم می‌آوریم تا ارتباطات سازنده میان پژوهشگران را تسهیل کرده و امکان ظهور درک علمی قطعی‌تری از این سازه مهم را فراهم سازد. پس از تعریف و توضیح این ابعاد، آن‌ها را به دو روش روشن‌تر می‌سازیم: نخست نشان می‌دهیم چگونه این چهار بعد از یکدیگر تفکیک‌پذیرند؛ دوم انطباق آن‌ها با سازه‌های مرتبط در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) را تحلیل می‌کنیم. در نهایت، کاربرگ مفهومی ارائه‌شده تا محققان بتوانند پذیرش را در پژوهش‌های خود دقیقاً عملیاتی‌سازی کنند.

معرفی و خلاصه

خش اول - ضرورت تعریف مفهومی و درس‌آموزی از ادبیات ذهن‌آگاهی تحقیقات بالینی کثیری نشان داده‌اند که پذیرش روان‌شناختی باعث افزایش تاب‌آوری و کاهش آسیب‌های روانی می‌شود. اما ابهام در تعریف عملیاتی، ریسکی مشابه با آن‌چه در ادبیات پژوهشی ذهن‌آگاهی (Mindfulness) رخ داد را ایجاد می‌کند. در حوزه ذهن‌آگاهی، هزاران مقاله منتشر شده اما مرورهای سیستماتیک مدام از ناهمگونی ابزارها و تعاریف گلایه دارند. مقاله حاضر تاکید می‌کند که برای جلوگیری از سردرگمی علمی در حوزه پذیرش، پژوهشگران باید مشخص کنند که دقیقاً کدام مؤلفه از پذیرش را هدف قرار داده یا اندازه‌گیری می‌کنند. بخش دوم - تبیین ابعاد چهارگانه پذیرش 1- اذعان یا به‌رسمیت شناختن (Acknowledging): اولین گام پذیرش، آگاهی شناختی و بازشناسی وجود یک واقعیت، رویداد یا تجربه درونی است. این سازه در نقطه‌ای مقابل انکار (Denial) یا سرکوب ناخودآگاه (Repression) قرار دارد. اذعان‌داشتن به معنای درک مفهومی و پذیرش واقعیت رویداد است (مانند پذیرش مرگ یک عزیز در برابر انکار اولیه آن). 2- اجازه دادن (Allowing): داشتن تمایل و گشودگی برای تجربه کامل یک رویداد درونی (افکار، احساسات و حس‌های بدنی) در طول زمان، بدون تلاش برای سرکوب آگاهانه (Suppression) یا اجتناب تجربی (Experiential Avoidance). در حالی که اذعان مربوط به بازشناسی وجود یک امر است، اجازه دادن مربوط به مواجهه و اجازه ظهور دادن به آن تجربه در فضای ذهنی بدون عقب‌نشینی است. 3- عدم قضاوت (Non-judging): رهاسازی ارزیابی‌های ارزش‌گذارانه و قضاوت‌های کیفی درباره تجربیات (مانند خوب/بد یا طبیعی/غیرطبیعی پنداشتن افکار). مقاله توضیح می‌دهد که عدم قضاوت به معنای خالی شدن کامل ذهن از ارزیابی نیست، بلکه توانایی عدم همسان‌سازی با قضاوت‌ها و رها کردن ارزیابی‌های ناکارآمد است. 4- عدم دلبستگی یا عدم تعلق (Non-attachment): کاهش شدت ترجیحات شخصی شامل تمایلات شدید (Desires) و انزجارها (Aversions). عدم دلبستگی به معنای بی‌پناه‌سازی واکنش هیجانی از برآورده شدن یا نشدن تمایلات است. مقاله به روشنی تمایز عدم دلبستگی را از بی‌تفاوتی (Apathy) و ناامیدی یا تسلیم منفعلانه (Resignation) تبیین می‌کند؛ فرد بدون تمایلات خودخواهانه افراطی، هم‌چنان می‌تواند بر اساس ارزش‌ها و شفقت عمل کند. بخش سوم - تفکیک‌پذیری تجربی ابعاد چهارگانه (Dissociations) نویسندگان نشان می‌دهند این چهار بعد مستقل از یکدیگرند و حضور یکی الزامی برای حضور دیگری نیست. برای نمونه: فرد می‌تواند وجود اضطراب را اذعان کند (Acknowledging)، اما هم‌زمان از احساس آن اجتناب ورزد. فرد می‌تواند اضطراب را اذعان کند و اجازه تجربه آن را بدهد (Allowing)، اما هم‌زمان آن را پدیده‌ای بسیار بد و فاجعه‌بار قضاوت کند. فرد می‌تواند اضطراب را اذعان کند، اجازه تجربه بدهد و قضاوت منفی نکند، اما هم‌چنان تمایل شدیدی داشته باشد که اضطراب فوراً برطرف شود (عدم وجود Non-attachment). بخش چهارم - انطباق ابعاد پذیرش با فرآیندهای شش‌گانه ACT مقاله نحوه هم‌پوشانی این چهار بعد را با فرآیندهای اصلی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بررسی می‌کند: فرآیند پذیرش در ACT: با دو بعد اذعان (Acknowledging) و اجازه دادن (Allowing) هم‌خوانی مستقیم دارد. فرآیند بودن در لحظه حال (Being Present): اساساً با بعد عدم قضاوت (Non-judging) و تا حدی عدم دلبستگی مطابقت دارد. فرآیندهای گسلش شناختی (Cognitive Defusion) و خویشتن به‌عنوان زمینه (Self-as-Context): اگرچه خود مستقیماً بعد مستقل پذیرش نیستند، اما بستر و تسهیل‌کننده اصلی برای دست‌یابی به عدم دلبستگی (Non-attachment) و عدم قضاوت به شمار می‌روند. بخش پنجم - کاربرگ مفهومی (Concept Worksheet) برای پژوهشگران و درمانگران نویسندگان جهت ارتقای دقت علمی در مقالات و پروتکل‌های درمانی آینده، کاربرگی شامل سؤالات شفاف‌ساز ارائه داده‌اند تا مشخص شود آیا مداخله یا ابزار سنجش مورد استفاده: به همه تجربیات مربوط می‌شود یا فقط تجربیات درونی/بیرونی؟ فقط قضاوت‌های ناکارآمد را هدف می‌گیرد یا همه ارزیابی‌ها را؟ آیا تمایلات مثبت و منفی را به یک اندازه پوشش می‌دهد؟ جمع‌بندی: این مقاله با ارائه واژگان تبیین‌شده و چارچوب مفهومی دقیق از ابعاد چهارگانه پذیرش، ابهام‌های نظری موجود در ادبیات روان‌شناسی بافتاری و مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی را برطرف می‌سازد. فهم تفکیک‌پذیر این ابعاد به درمانگران کمک می‌کند تا در فرآیند درمان بالینی، به جای برخورد کلی با سازه پذیرش، مداخلات خود را روی مؤلفه دقیق مورد نیاز مراجع (مانند مواجهه با اجتناب تجربی یا تسهیل عدم دلبستگی) متمرکز سازند.

اطلاعات مقاله

رویدادهای مرتبط

آیا درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) با مداخله "خود" (SELF) می تواند بر سلامت روان اثر گذارد؟
۲۳ آبان ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۱۱/۱۴) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)

آیا درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) با مداخله "خود" (SELF) می تواند بر سلامت روان اثر گذارد؟

رویکرد درمانی پذیرش و تعهد‎ (Acceptance and Commitment Therapy; ACT)‎، با تأکید بر مفهوم انعطاف‌پذیری ‏روان‌شن…

ارائه‌دهندگان: همتا کلهر (پژوهشگر و رواندرمانگر)
پیش‌فرض‌های فلسفی در «سه موج» درمان شناختی–رفتاری: این پیش‌فرض‌ها تا چه اندازه با یکدیگر سازگارند؟
۱۲ مهر ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۱۰/۰۴) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)

پیش‌فرض‌های فلسفی در «سه موج» درمان شناختی–رفتاری: این پیش‌فرض‌ها تا چه اندازه با یکدیگر سازگارند؟

نویسنده: Carlos Carona (کارلوس کارونا) سال انتشار: ۲۰۲۳ (انتشار آنلاین در سال ۲۰۲۲) مجله: BJPsych Advances، جل…

ارائه‌دهندگان: علی غیاثوند (کارشناسی روانشناسی)
مفهوم‌پردازی مراجع بر اساس درمان مبتنی بر فرایند Process-Based Therapy
۲۱ شهریور ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۰۹/۱۲) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)

مفهوم‌پردازی مراجع بر اساس درمان مبتنی بر فرایند Process-Based Therapy

مقاله علمی با عنوان «رویکردی مبتنی بر فرآیند به رفتاردرمانی شناختی: توصیف یک مورد بالینی مبتنی بر نظریه» (A pr…

ارائه‌دهندگان: سهیل اشراق‌نیا (رواندرمانگر، پژوهشگر و کارآفرین)
حکم گمراه‌کننده دودو: عوامل مشترک و اختصاصی چه میزان از واریانس پیامد درمان را تبیین می‌کنند؟
۱۲ شهریور ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۰۹/۰۳) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)

حکم گمراه‌کننده دودو: عوامل مشترک و اختصاصی چه میزان از واریانس پیامد درمان را تبیین می‌کنند؟

آیا واقعاً می‌توان نتیجه گرفت که عوامل مشترک (Common Factors) سهم بسیار بیشتری از تغییرات حاصل از روان‌درمانی …

ارائه‌دهندگان: علی ولیزاده (ارشد روانشناسی بالینی)
نظریه‌ی چارچوب ارتباطی در عمل بالینی: سه راهبرد بنیادین برای فهم و درمان رنج انسانی
۴ شهریور ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۰۸/۲۶) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)

نظریه‌ی چارچوب ارتباطی در عمل بالینی: سه راهبرد بنیادین برای فهم و درمان رنج انسانی

این مقاله از آن دسته متونی است که برای درمانگر ACT صرفاً یک بحث نظری درباره RFT نیست؛ بلکه تلاش می‌کند فاصله م…

ارائه‌دهندگان: حسین سعیدی (رواندرمانگر RFT و مدرس دانشگاه)، آیدا انصاری (روانشناس و رواندرمانگر)، آرزو غفاری (روانشناس بالینی)، شهرام حاجی رضایی (روانشناس بالینی و رواندرمانگر)
ارزش‌ها و فرهنگ علمیِ تحلیل رفتار (جلسه‌ی دوم)
۲۶ مرداد ۱۴۰۵ (۲۰۲۶/۰۸/۱۷) — ساعت ۱۹:۰۰ به وقت تهران (GMT+۳:۳۰)

ارزش‌ها و فرهنگ علمیِ تحلیل رفتار (جلسه‌ی دوم)

مقاله «ارزش‌ها و فرهنگ علمی تحلیل رفتار» به یکی از پرسش‌های بنیادی در تحلیل رفتار می‌پردازد: ارزش‌ها چه جایگاه…

ارائه‌دهندگان: ادیب محرری (ارشد روانشناسی بالینی)

مقالات مرتبط

آیا ذهن‌آگاهی می‌تواند بیش از حدِ مطلوب باشد؟ ارزش یک راه میانه

Willoughby B. Britton

Current Opinion in Psychology

این مقاله مروری و مفهومی به قلم ویلیوبی بریتون به یکی از موضوعات بسیار بنیادی اما مغفول‌مانده در روان‌شناسی و مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی می‌پردازد. در ادبیات روان‌شناسی، این اصل شناخته‌شده وجود دارد که پدیده‌های مثبت روا…

ادامه مطلب DOI/منبع

رابطه بین نظریه چارچوب های ارتباطی و اصطلاحات سطح میانی در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد ACT

Yvonne Barnes-Holmes, Ian Hussey, Ciara McEnteggart, Dermot Barnes-Holmes, Mairéad Foody

The Wiley Handbook of Contextual Behavioral Science

این فصل بنیادین به قلم ایوون بارنز-هولمز و همکارانش به واکاوی علمی و نقادانه رابطه میان مفاهیم پایه علوم رفتاری، نظریه چارچوب های رابطه ای (RFT) و اصطلاحات سطح متوسط در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) می پردازد. نویسند…

ادامه مطلب DOI/منبع

از آزاردهنده به سمت ولع‌آور/اشتهاآور: تحلیل مفهومی رفتاری شفقت

Hannah Kaplan-Reimer, Megan Duffy Cassella, Melanie R. Schanke, Stephanie L. Lin, Wesley Malvini, Natasha Marroquin, Hunter Sudduth, Vanessa B. Del Águila Vargas, Brad Parfait, Troy DuFrene, Emily K. Sandoz

Behavior Analysis in Practice

این مقاله مفهومی و بنیادی نوشته هانا کاپلان-رایمر و همکاران، تلاشی روش‌مند برای ارائه یک تعریف کارکردی و رفتارشناختی از سازه «شفقت» در حوزه تحلیل رفتار کاربردی (ABA) و علوم رفتاری بافتاری است. اگرچه کاربست ABA ذاتاً رویک…

ادامه مطلب DOI/منبع

تکنیک‌های گسلش شناختی بر افکار خودارجاعی در پژوهش‌های آزمایشی آزمایشگاهی: فراتحلیل بروندادهای باورپذیری و ناراحتی

Annalisa Oppo, Lilian Pasquini, Alberto Misitano, Alice Savoia, Giovambattista Presti

Journal of Contextual Behavioral Science

این مقاله فراتحلیل پیشرو و نظام‌مند نوشته آنالیزا اوپو و همکارانش به بررسی دقیق اثرات کارکردی تکنیک‌های گسلش شناختی بر افکار منفی خودارجاعی در شرایط کنترل‌شده آزمایشگاهی می‌پردازد. اگرچه گسلش شناختی یکی از شش فرایند محور…

ادامه مطلب DOI/منبع

تحلیل رفتار بالینی و نظریه چارچوب های رابطه ای: مفهوم سازی آسیب شناسی روانی و درمان آن

Carmen Luciano, Niklas Törneke, Francisco J. Ruiz

Applied Behavior Analysis of Language and Cognition

این فصل بنیادی نوشته کارمن لوچیانو، نیکلاس تورنکه و فرانسیسکو روئیز به تبیین جامع آسیب شناسی روانی و روان درمانی بر پایه تحلیل رفتار بالینی و نظریه چارچوب های رابطه ای می پردازد. نویسندگان با تحلیل رویدادهای ناگوار، مانن…

ادامه مطلب DOI/منبع

اجتناب تجربی و اختلالات رفتاری: یک رویکرد ابعادی کارکردی به تشخیص و درمان

Steven C. Hayes, Kelly G. Wilson, Kirk Strosahl, Elizabeth V. Gifford, Victoria M. Follette

Journal of Consulting and Clinical Psychology

این مقاله مرجع و بنیادین به قلم استیون هیز و همکاران، به نقد ساختاری سیستم‌های طبقه‌بندی نشانگان‌محور مانند راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی پرداخته و ناتوانی آن‌ها را در شناسایی فرآیندهای آسیب‌شناختی کارکردی تبیین …

ادامه مطلب DOI/منبع

سایر مقالات

وضعیت تجربی مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی: مرور نظام‌مند ۴۴ فراتحلیل حاصل از کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌سازی‌شده

Simon B. Goldberg, Kevin M. Riordan, Shufang Sun, Richard J. Davidson

Perspectives on Psychological Science

این مقاله مرجع و نظام‌مند به قلم سایمون گلدبرگ، ریچارد دیویدسون و همکاران، به ارزیابی همه‌جانبه و روش‌مند پایه‌های تجربی مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی (MBIs) پرداخته است. در طول دو دهه گذشته، مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی نظیر…

ادامه مطلب DOI/منبع

مواظب هیجان رسانه‌ای باشید: ارزیابی نقادانه و دستور کار تجویزی برای پژوهش بر روی ذهن‌آگاهی و مراقبه

Nicholas T. Van Dam, Marieke K. van Vugt, David R. Vago, Laura Schmalzl, Clifford D. Saron, Andrew Olendzki, Ted Meissner, Sara W. Lazar, Catherine E. Kerr, Jolie Gorchov, Kieran C. R. Fox, Brent A. Field, Willoughby B. Britton, Julie A. Brefczynski-Lewis, David E. Meyer

Perspectives on Psychological Science

این مقاله مفصل و چشمگیر به قلم نیکولاس ون دام و ۱۵ پژوهشگر برجسته حوزه علوم شناختی، عصب‌پژوهی و روان‌شناسی بالینی، ارزیابی نقادانه و آسیب‌شناختی جامعی از موج گسترده هیجانات رسانه‌ای و ادعاهای علمی درباره ذهن‌آگاهی ارائه …

ادامه مطلب DOI/منبع

آیا ذهن‌آگاهی می‌تواند بیش از حدِ مطلوب باشد؟ ارزش یک راه میانه

Willoughby B. Britton

Current Opinion in Psychology

این مقاله مروری و مفهومی به قلم ویلیوبی بریتون به یکی از موضوعات بسیار بنیادی اما مغفول‌مانده در روان‌شناسی و مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی می‌پردازد. در ادبیات روان‌شناسی، این اصل شناخته‌شده وجود دارد که پدیده‌های مثبت روا…

ادامه مطلب DOI/منبع
عادی